عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١١ - مسئله دوم

ترجمه:

مسئال پنجگانه‌

مسئله اوّل‌

اگر هريك از پدر و مادر به تنهائى از ميّت مانده باشند تمام مال تعلّق به او دارد منتهى مادر ثلث ما ترك را از باب فريضه برده و باقى آن ردّا بوى پرداخت مى‌شود.

فرع‌

اگر پدر و مادر با هم اجتماع نمودند، در صورتى كه براى مادر حاجبى نبوده باشد ثلث ما ترك تعلق بوى دارد و اگر حاجب باشد سدس ما ترك به او داده شده و باقى مال پدر است.

مسئله دوّم‌

اگر از ميّت يك پسر يا بيش از آن مانده باشد تمام مال تعلق يا به آنها دارد و در صورتى كه متعدّد مى‌باشند مال را به طور متساوى بين خود تقسيم مى‌كنند.

و اگر از ميّت يك دختر مانده باشد نصف مال را از باب فريضه به ارث برده و باقى را به عنوان ردّ تملك مى‌كند.

و اگر از وى دو دختر يا بيشتر مانده باشد نصيب آنها به عنوان فريضه دو ثلث بوده و باقى را از باب ردّ به ارث مى‌برند.

و اگر از ميّت اولاد ذكور و اناث باقى مانده باشد حكم آن است كه به هر مذكّرى دو برابر مؤنّث بايد داد.

و اگر با فرزند ميّت پدر و مادر نيز اجتماع كرده باشند به هر يك از پدر و مادر يك ششم مال داده شد، و باقى ما ترك مال ابن يا بنتين يا اولاد ذكور، و اناث مى‌باشد كه بر طبق آنچه گفتيم‌ [١] بينشان تقسيم مى‌شود.

و اگر از ميّت پدر و مادر با يك دختر باقى مانده باشد براى پدر و مادر دو سدس بوده و براى دختر نصف و باقى را بر جميع به طور اخماسا [٢] ردّ مى‌كنيم.

[١] يعنى به مذكّرها دو برابر مؤنث‌ها بايد داد.

[٢] يعنى يك تومان باقى مانده را به پنج قسمت تقسيم كرده و بهر يك از ابوين يك خمس يعنى دو ريال‌